(نگاه آیندهمحور و تحلیلی با تمرکز بر تهدیدات غیرعامل و ساختاری)
در شرایط جنگی، امنیت غذایی نهتنها به عنوان یک دغدغه انسانی، بلکه به عنوان بخشی از امنیت ملی کشورها مطرح میشود. بحرانهای نظامی میتوانند در کوتاهمدت دسترسی به مواد غذایی را محدود کرده و در بلندمدت، زیرساختهای تولید و توزیع غذا را تضعیف کنند. به همین دلیل، یکی از مؤثرترین راهکارها برای مقابله با تهدیدات جنگی و حفظ تابآوری جامعه، شناسایی نقاط آسیبپذیر در زنجیره تأمین غذا و تقویت آنهاست.
برای تحلیل دقیق این تهدیدات، پیش از هر چیز باید زنجیره تأمین غذا را بهعنوان یک ساختار سیستمی بشناسیم. این زنجیره، مسیری است که از تأمین نهادههای اولیه آغاز میشود و پس از طی مراحل تولید، توزیع، و مصرف، به سفره مردم ختم میشود. اختلال در هر یک از این حلقهها، میتواند کل سیستم را تحت تأثیر قرار داده و امنیت غذایی کشور را بهخطر بیندازد.
معرفی زنجیره تأمین غذا
زنجیره تأمین غذا مجموعهای از فعالیتها، نهادهها، نهادها و زیرساختهاست که برای تأمین پایدار، سالم و ایمن غذای مورد نیاز جامعه در تعامل هستند. این زنجیره بهصورت معمول شامل چهار حلقه اصلی زیر است:
-
تامین نهادههای تولید
کود، بذر، واکسن، ماشینآلات، منابع ژنتیکی، انرژی، آب، دانش فنی و تجهیزات
این حلقه آغازگر تولید است و در صورت وابستگی خارجی یا ناپایداری تأمین، میتواند تولید را فلج یا دچار اختلال کند.
-
تولید
کشاورزی، دامداری، شیلات، صنایع غذایی
در این مرحله مواد غذایی اولیه تولید و با طی فرآیندهای مختلف به محصول غذایی قابل مصرف تبدیل میشوند. نابودی و پایین آمدن بهره وری مزارع یا غیرفعال شدن مراکز تولید و فرآوری تحت تاثیر عوامل گوناگون همچون قطع دسترسی به انرژی، این حلقه را دچار اختلال می کند.
-
توزیع
حملونقل، ذخیرهسازی، شبکههای توزیع، بازارها و فروشگاهها
سیلوها و مراکز ذخیرهسازی محصولات راهبردی از بخش های مهم زنجیره برای مدیریت و پایدارنمودن امنیت غذایی در کل ماه های سال هستند. آسیب شبکههای توزیع ناشی از تخریب جادهها و بنادر گرفته تا اختلال در سامانههای دیجیتال فروش می تواند این حلقه و کل زنجیره تامین غذا را با مشکل مواجه نماید.
-
مصرف
خانوار، مدارس، بیمارستانها و سایر مصرفکنندگان
اگر یکی از حلقههای قبلی مختل شود، در نهایت سفره مردم کوچکتر و امنیت غذایی تهدید خواهد شد.
بنابراین، درک دقیق این ساختار به ما کمک میکند تا آسیبپذیریها را بهدرستی شناسایی کرده و برای هر بخش، راهکارهای متناسب در برابر تهدیدات مستقیم (نظامی) و غیرمستقیم (غیرعامل) طراحی کنیم. ادامه این گزارش، به تحلیل این تهدیدات و میزان اثرگذاری آنها بر حلقههای مختلف زنجیره خواهد پرداخت.
